Od 1 września 2025 r. w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych pojawił się nowy przedmiot – edukacja zdrowotna. Jego celem jest rozwijanie kompetencji związanych z dbaniem o zdrowie przez całe życie – zarówno własne, jak i najbliższego otoczenia. To przedmiot nieobowiązkowy, który zastąpił wychowanie do życia w rodzinie. Będzie realizowany w klasach IV–VIII szkół podstawowych oraz szkołach średnich. W klasach IV– VI uczniowie będą zdobywać wiedzę i umiejętności w dziesięciu obszarach tematycznych, m.in. zdrowie fizyczne, psychiczne, społeczne i seksualne, aktywność fizyczna, odżywianie czy profilaktyka uzależnień.

Od początku było wiadomo, że we wrześniu będzie gorąco – już od momentu pojawienia się samego pomysłu politycy nam to przepowiadali. Do tego dołączyli hierarchowie kościelni, którzy w odwecie za ograniczenie liczby godzin religii postanowili storpedować edukację zdrowotną – w naszym mieście także – choć na szczęście nie wszyscy.

Patrzę na to z dużym zdumieniem i nie ukrywam, że także z zażenowaniem. To, co dzieje się wokół edukacji zdrowotnej w mediach, dyskusjach w gronie znajomych, kazaniach kościelnych, na pierwszych szkolnych zebraniach, wprawia mnie w zdumienie. Szkoda tylko, że po raz kolejny właśnie szkoła stała się polityczną areną. Po raz kolejny daliśmy się wciągać w tę polityczną szopkę i porzucamy racjonalne myślenie na rzecz emocji.

Od wieków powtarza się, że los wspólnoty zależy od tego, jak wychowuje ona swoje młode pokolenie. Słynne słowa zawarte w akcie fundacyjnym Akademii Zamojskiej „takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie” do dziś nie straciły swojej aktualności.  Można powiedzieć również: takie będzie społeczeństwo, jakie jego zdrowie – fizyczne i psychiczne. I tu jest miejsce na edukację zdrowotną.

W świecie, w którym tempo życia przyspiesza, a choroby cywilizacyjne dotykają coraz młodsze osoby, zdrowie staje się kluczowym elementem wychowania. Coraz więcej osób, w tym dzieci chorujących na otyłość lub popadających w uzależnienia to powód do tego żeby ich uczyć, jak temu zapobiegać.

Wychowując młodzież do zdrowego życia uczymy ją odpowiedzialności za siebie i innych, kształtujemy świadomość wpływu jednostkowych wyborów na dobro wspólne.

Umiejętność dbania o siebie, zapobiegania chorobom, radzenia sobie ze stresem i wspierania innych staje się nie tylko indywidualnym zyskiem, ale i wkładem w siłę całej społeczności.

Edukacja zdrowotna to nie tylko teoria, czy suche informacje o chorobach i profilaktyce. To przede wszystkim praktyczna wiedza, która ułatwia  dbanie o siebie i innych każdego dnia. Uczy rozpoznawania zagrożeń, podejmowania świadomych decyzji, zapobiegania chorobom. Program obejmuje kwestie bezpieczeństwa w sieci, higieny cyfrowej, dezinformacji w Internecie. Jest mowa o tym, jak stawiać granice, jak bronić się przed „złym dotykiem”, gdzie szukać pomocy. Czyli tak naprawdę omawia wszystkie największe niebezpieczeństwa, na które są narażone nasze dzieci.

W praktyce, to też nie tylko lekcje w szkole czy zajęcia w poradniach. To także warsztaty, spotkania z lekarzami, akcje społeczne, kampanie informacyjne i inicjatywy lokalne. I to wszystko przekazywane przez wykwalifikowanych nauczycieli, których znamy, i którym ufamy.

Do tego przedmiotu nie ma podręcznika. To nauczyciel jest reżyserem lekcji. Dlaczego nagle wymyśliliście Państwo (zwracam się do tych, którzy wypisali dzieci z zajęć), że ci sami nauczyciele, którzy od lat uczą nasze dzieci, nagle zaczną im robić wodę z mózgu i uczyć o niestworzonych rzeczach?

Edukacja zdrowotna inspiruje do działania bez presji. Nie chodzi o radykalne wyrzeczenia, ale o stopniowe wprowadzanie zdrowych nawyków, które z czasem stają się naturalną częścią życia. Każdy krok – od wyboru schodów zamiast windy po świadomy odpoczynek – przybliża nas do lepszego samopoczucia.

Dlaczego to takie ważne? Bo zdrowie to fundament wszystkiego: pracy, relacji, pasji i marzeń. Edukacja zdrowotna daje nam narzędzia, by ten fundament był mocny i stabilny. To wiedza, która procentuje nie tylko teraz, ale przez całe życie.

Mam wrażenie, że coraz mniej rozmawiamy o samej treści przedmiotu, a skupiamy się na tym, żeby skorzystać z tej otwartej sceny i zagrać rolę buntownika – nieważne w jakiej sprawie. W tym wszystkim dużo mówimy o dzieciach, ale nie myślimy o ich dobrostanie. Posługujemy się frazesami bez zadania sobie trudu dotarcia do prawdy. A szkoda, bo przecież każdy z nas chce, by dzieci miały dostęp do rzetelnej wiedzy – nie do mitów i zasłyszanych opowieści. Okazuje się jednak, że coraz więcej rodziców daje się ponieść właśnie emocjom i nierzetelnym przekazom medialnym.

Dlatego namawiam rodziców: nim podejmiecie decyzję o wypisaniu swojego dziecka z edukacji zdrowotnej zapoznajcie się z treścią programu edukacyjnego, a decyzje o tym podejmujcie racjonalnie i autonomicznie.

Piotr Irla
Burmistrz Rawy Mazowieckiej

*Materiał powstał przy współpracy z Urzędem Miasta Rawa Mazowiecka